Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

Bozmaya Uymadan Sonra Serbestlik

20.11.2026 / Prof. Dr. Ersan Şen

Soru: Yargıtay bozmasına uyan mahkeme; uyma kararından sonra ileri sürülen tevsii tahkikat taleplerini, uymadan sonra bozma doğrultusunda karar verilmesi gerektiğinden bahisle reddediyor. Bu uygulama doğru mudur, maddi hakikate ve adalete ulaşılmasını akamete uğratır mı?

Cevap: Yargıtay bozmasına uyulmasıyla; mahkemenin bozma ilamında gösterilen hukuka aykırılığı veya eksikliği gidermesi, bozma gereklerini yerine getirmesi gerektiği,

Ancak bozmaya uyma kararının; mahkemenin Yargıtay tarafından işaret edilen sonucu başkaca bir değerlendirme yapmaksızın hükme bağlaması veya bozma sonrasında sanığın hukuki durumunu yeniden değerlendirme serbestisini ortadan kaldırması anlamına gelmediği, “uymadan sonra serbestlik” ilkesi uyarınca mahkemenin, bozma gereklerini yerine getirdikten sonra duruşmada ortaya koyulup tartışılan delillere göre yeni bir hüküm kurması gerektiği,

Bozmanın belirli bir eksikliğin giderilmesine dayanması halinde; mahkemenin bozma ilamında gösterilen eksikliği gidermek zorunda olduğu, bununla birlikte bozma kararında belirtilen eksikliğin giderilmesinin, tekrar hüküm kurulacak mahkeme bakımından CMK m.206 ve m.207 gereğince dosyaya sunacakları tevsii tahkikat talepleri ile delillerin tartışılmasını ve değerlendirilmesini engellemeyeceği, yani uyulmuş bozma kararını sadece bozmada gösterilen sebeplerle sınırlı ele alınamayacağı, çünkü direnilmemiş bozma kararına uymanın ilk hükmü ortadan kaldırdığı,

Özetle; bozma sonrasında taraflarca ileri sürülen tevsii tahkikat taleplerinin, CMK m.206 ve m.207 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, talep edilen delilin hukuka aykırı olması, ispatlanmak istenen olayın karara etkisinin bulunmaması veya talebin yalnızca davayı uzatma maksadıyla yapılması hallerinde reddedilebileceği (CMK m.206/2), delilin ya da ispatlanmak istenen olayın geç bildirilmiş olmasının ise tek başına ret nedeni yapılamayacağı (CMK m.207),

Böylece; tevsii tahkikat talebinin, yalnızca bozmaya uyulduğu ve bozma doğrultusunda karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle reddedilemeyeceği, mahkemenin talep edilen delilin niteliğini ve hükme etkisini somut olarak değerlendirmesi, ret kararı verecekse CMK m.206/2’deki nedenlerden hangisinin gerçekleştiğini açıklaması gerektiği,

Bozmanın gereklerini yerine getirme ve delili ortaya koyma taleplerini değerlendirme yükümlülüklerinin birlikte gözetilmesi gerektiği, hükme etkili olabilecek bir delili ortaya koyma talebinin sırf uyma kararı verilmiş olması nedeniyle incelenmeden reddedilmesinin, maddi gerçeğe ulaşılmasını ve savunma hakkının etkili biçimde kullanılmasını zorlaştırılabileceği, hatta engelleyebileceği,

Bu sebeple; bozma kararına uyulmasının, bozma doğrultusunda peşinen belirli bir sonuca hükmedilmesi anlamına gelmediği, bozma gerekleri yerine getirildikten sonra sanığın hukuki durumunun ve delil taleplerinin kanuni ölçütler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği,

Yeri gelmişken, CMK m.284/1 uyarınca bölge adliye mahkemesi kararları yönünden öngörülen direnme yasağı yönünden bozma kararlarında da aynı yöntemin izlenmesi gerektiği, yani bozmadan sonra serbestliğin bu aşamada da geçerli olduğu,

Yine yeri gelmişken, istinaf ve temyiz bozma kararlarında beraat yerine mahkumiyet veya mahkumiyet yerine beraat kararı verilmesi gerektiğinden bahisle mahkemenin bağımsızlığına ve hakimin tarafsızlığına aykırı şekilde bozma kararı verilemeyeceği,

İzahtan varestedir.