Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

Ecem Ağca

Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

Türk hukukunda ticari faaliyetlerin yürütülmesi bakımından en yaygın sermaye şirketi türleri limited şirket ve anonim şirkettir. Her iki şirket türü de 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) kapsamında düzenlenmiş olup, ortakların sorumluluğunun esas olarak şirkete koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı olması bakımından benzerlik göstermektedir. Bununla birlikte; kuruluş ve ortaklık yapısı, sermaye sistemi, ortaklık ilişkileri, yönetimi, pay devri ve yatırım süreçleri bakımından önemli farklılıklar içermektedir. Bu farklılıklar özellikle Türkiye’de faaliyet göstermeyi hedefleyen yabancı yatırımcılar, start-up girişimleri ve gelişim ve büyümeye açık iş modelleri bakımından limited şirket ile anonim şirket arasındaki farkların dikkatle değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

1. Şirketlerin Kuruluşu ve Ortaklık Yapısı

TTK uyarınca hem limited hem de anonim şirketlerin kurulabilmesi için birden fazla ortak bulunması zorunlu değildir. Nitekim TTK m. 338 uyarınca anonim şirketler tek pay sahibi ile kurulabilirken, TTK m. 573/1 uyarınca limited şirketler de tek ortakla kurulabilmektedir. Bununla birlikte, limited şirketler en fazla 50 ortakla kurulabilirken (TTK m. 574/1), anonim şirketlerde ortak sayısına ilişkin herhangi bir üst sınır öngörülmemiştir.

Anonim şirketler, ortak sayısında üst sınır bulunmaması ve büyüme ile yatırım alma süreçlerine daha uygun bir yapı sunması nedeniyle özellikle gelişme ve genişleme hedefi olan işletmeler için daha elverişlidir. Buna karşılık limited şirketler, ortak sayısının 50 ile sınırlandırılması ve daha dar bir ortaklık yapısına sahip olması nedeniyle genellikle daha küçük ölçekli işletmelerde tercih edilmektedir.

Her iki şirket türünün kuruluşunda esas sözleşmenin hazırlanması, ticaret siciline tescil edilmesi ve gerekli diğer işlemlerin yapılması gerekmektedir. TTK m. 335 vd. maddelerinde anonim şirketlerin kuruluşuna, TTK m. 575 vd. maddelerinde ise limited şirketlerin kuruluşuna ilişkin hükümler düzenlenmiştir. Ancak anonim şirketlerin kuruluş ve organizasyon yapısı, limited şirketlere kıyasla daha kurumsal ve detaylı bir sistem üzerine kuruludur.

2. Esas Sermaye

Limited ve anonim şirketler arasındaki temel farklardan biri, anonim şirketlerin yatırım ve büyüme süreçlerine daha elverişli bir sermaye yapısına sahip olmasıdır. Şöyle ki; anonim şirketlerde sermaye paylara bölünmüş olup imtiyazlı pay oluşturulabilmesi, farklı oy haklarının tanınabilmesi ve pay senedi çıkarılabilmesi mümkündür. Nitekim TTK m. 478’de imtiyazlı paylara ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Buna karşılık limited şirketlerde sermaye, esas sermaye paylarından oluşmakta ve pay yapısı daha kapalı bir nitelik taşımaktadır. Bu kapsamda, limited şirketlerde ortaklık ilişkileri daha çok kişisel unsurlara dayanırken, anonim şirketler daha esnek ve kurumsal bir sermaye sistemi sunmaktadır.

Sermaye miktarı bakımından ise, limited şirketlerde asgari esas sermaye tutarı TTK m. 580 uyarınca 50.000 TL iken, anonim şirketlerde bu tutar TTK m. 332 uyarınca 250.000 TL’dir. Ayrıca, kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesinin en az 500.000 TL olması gerekmektedir.

3. Ortakların Sorumluluğu

Anonim şirketler, ortakların kamu borçlarından doğrudan sorumlu tutulmaması nedeniyle limited şirketlere kıyasla ortaklar bakımından daha güvenli bir sorumluluk yapısı sunmaktadır. Her iki şirket türü de sermaye şirketi niteliğinde olduğundan, temel ilke ortakların şirket borçlarından yalnızca taahhüt ettikleri sermaye miktarı ile sorumlu olmalarıdır. Nitekim anonim şirketlerde pay sahiplerinin sorumluluğu TTK m. 329’da, limited şirket ortaklarının sorumluluğu ise TTK m. 573’te düzenlenmiştir.

Ancak limited şirket ortakları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 35 kapsamında şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından sermaye payları oranında doğrudan sorumlu tutulabilmektedir. Buna karşılık anonim şirketlerde pay sahiplerinin kamu borçları bakımından kural olarak doğrudan bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle anonim şirketler, özellikle yüksek ticari hacme sahip işletmeler bakımından ortakların sorumluluğunu daha sınırlı tutan bir yapı olarak öne çıkmaktadır.

4. Yönetim Yapısı

Anonim şirketler, yönetim kuruluna dayalı daha kurumsal ve profesyonel bir yönetim yapısına sahipken, limited şirketlerde yönetim müdür veya müdürler aracılığıyla daha sade ve pratik şekilde yürütülmektedir.

TTK m. 359/1 uyarınca anonim şirketlerde yönetim kurulu tek kişiden oluşabileceği gibi birden fazla üyeden de meydana gelebilmektedir. Ayrıca profesyonel yöneticilerin bu yapıda yer alabilmesi mümkündür. Buna karşılık limited şirketlerde şirketin yönetimi ve temsili TTK m. 623/1 uyarınca müdür veya müdürler tarafından yürütülmektedir. Müdürlerin ortak olma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, yönetim yapısı genellikle daha basit ve uygulamada daha az kurumsal bir çerçevede işlemektedir.

5. Pay Devri

Anonim şirketler, pay devrinin daha hızlı ve esnek şekilde gerçekleştirilebilmesi nedeniyle ortaklığa giriş ve çıkış süreçlerinin daha kolay yönetilebildiği şirket türleridir. TTK m. 490 uyarınca anonim şirketlerde nama yazılı payların devri kural olarak herhangi bir şekil şartına bağlı olmaksızın gerçekleştirilebilmektedir.

Limited şirketlerde ise pay devri daha sıkı prosedürlere tabi olup, TTK m. 595 uyarınca noter onayı ile ticaret siciline tescil zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca esas sözleşmede öngörülebilecek sınırlamalar nedeniyle pay devri daha kontrollü bir süreç ile gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle limited şirket yapısında ortaklık ilişkileri daha kapalı bir nitelik göstermektedir.

6. Genel Kurul

Anonim şirketlerde ortak sayısının artabilmesine bağlı olarak daha kurumsal, sistematik ve usule sıkı sıkıya bağlı bir genel kurul yapısı bulunurken; limited şirketlerde daha sınırlı ortak yapısı nedeniyle karar alma süreçleri genellikle daha hızlı ve daha az prosedür ile ilerlemektedir.

Her iki şirket türünde de şirketin temel kararları genel kurul aracılığıyla alınmakta olup, şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, sermaye artırımı, kar dağıtımı ve yöneticilerin seçimi gibi önemli konular genel kurulun yetkisindedir. Anonim şirket genel kuruluna ilişkin hükümler TTK m. 407 vd., limited şirket genel kuruluna ilişkin hükümler ise TTK m. 616 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir.

Ancak limited şirketlerde ortak sayısının azlığı ve ortakların şirkete aktif katılımı nedeniyle uygulamada daha doğrudan ve pratik bir karar alma mekanizması görülmektedir. Buna karşılık anonim şirketlerde toplantı usulleri, çağrı süreçleri ve karar nisapları daha ayrıntılı düzenlenmiş olup, süreç daha şekle bağlı bir çerçevede yürütülmektedir.

Sonuç olarak; limited şirket ve anonim şirket yapıları arasında önemli farklılıklar bulunmakta olup, Türkiye’de faaliyet göstermek isteyen yabancı yatırımcılar ve start-up girişimleri bakımından hangi şirket türünün tercih edilmesi gerektiği tamamen işletmenin ihtiyaçlarına ve hedeflerine göre değişmektedir. Ortak sayısının az olduğu ve yönetim süreçlerinin daha kolay ve hızlı yürütülmesinin amaçlandığı durumlarda limited şirketler çoğu zaman yeterli ve pratik bir seçenek oluşturmaktadır. Buna karşılık, yatırım alınmasının planlandığı, büyüme hedefi bulunan veya daha kurumsal bir yapı oluşturulmasının amaçlandığı şirketler açısından anonim şirket yapısı daha elverişlidir. Bu nedenle, Türkiye’de şirket kuruluşu planlayan yabancı yatırımcıların yalnızca mevcut ticari ihtiyaçlarını değil, gelecekteki yatırım planlarını, finansman süreçlerini ve büyüme stratejilerini de dikkate alarak şirket türünü belirlemeleri büyük önem taşımaktadır.